Upadłość firmy, w zdecydowanej większości przypadków, jest ostatnią deską ratunku dla każdego przedsiębiorcy lub osób zasiadających w ich organach. Mimo zaistniałych wcześniej problemów skuteczne złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie może mieć pozytywne przełożenie na zakres odpowiedzialności osobistej, majątkowej, a nawet karnej. M.in. z tych względów bardzo istotne jest podejmowanie racjonalnych i przemyślanych decyzji w sytuacjach kryzysowych jakimi są utrata płynności finansowej, czy nadmierne zadłużenie. Należy też pamiętać, że w określonych przypadkach ogłoszenie upadłości nie musi być jedynym właściwym rozwiązaniem. Niewypłacalne podmioty mogą skorzystać też z innych rozwiązań jakimi są m.in. upadłość w ramach pre-packu lub restrukturyzacja przedsiębiorstwa.

Kto i kiedy powinien złożyć wniosek o upadłość firmy?

Według danych COIG, w 2019 r. ogłoszono 586 upadłości względem firm. Liczba złożonych wniosków wynosiła jednak 1345.

Przepisy prawa upadłościowego stosuję się wobec przedsiębiorców w rozumieniu kodeksu cywilnego. Będą to m.in.:

  • osoby fizyczne prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą;
  • spółki osobowe;
  • spółki kapitałowe.

Nadto, te same regulacje przekładają się na ewentualne postępowania prowadzone wobec spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, prostych spółek akcyjnych i spółek akcyjnych nieprowadzących działalności gospodarczej. Podobnie zresztą jak i w stosunku do wspólników spółek osobowych i wspólników spółek partnerskich. Osobami uprawnionymi do złożenia wniosku o upadłość przedsiębiorstwa są ich reprezentanci. W kontekście jednoosobowej działalności gospodarczej będzie to główny zainteresowany, czyli sam przedsiębiorca. Gdy zaistnieje podstawa do złożenia wniosku o upadłość spółki osobowej, to obowiązek ten spoczywa na wspólniku ponoszących odpowiedzialność za zobowiązania (np. wspólnik w spółce jawnej lub komplementariusz w spółce komandytowej). W odniesieniu do spółki z o.o. lub akcyjnej obowiązek złożenia wniosku o upadłość powinien być wykonany przez zarząd. Należy jednak pamiętać, że uprawienie przysługuje również prokurentowi. Należy także pamiętać, że postępowanie upadłościowe może zostać rozpoczęte w wyniku złożenia wniosku o upadłość przez wierzyciela. Skutkiem takiego rozwiązania są jednak liczne negatywne konsekwencje zaniechania złożenia wniosku o upadłość przez samego dłużnika.

Zaistnienie stanu niewypłacalności, który to jest podstawą do ogłoszenia upadłości, inicjuje 30-dniowy termin na złożenie wniosku do właściwego sądu rejonowego. Z tego też względu bardzo istotne jest precyzyjne pilnowanie terminów płatności i podejmowanie odpowiednich kroków zaradczych z wyprzedzeniem.

Ustawodawca wskazuje na dwie definicje niewypłacalności.

Niewypłacalność na skutek utraty płynności finansowej

Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Przykładem utraty zdolności może być m.in. cofnięcie koncesji, gdy przedsiębiorstwo opierało swój byt o działalność koncesjonowaną. Jeśli okoliczności są mniej oczywiste, to dłużnik może skorzystać z domniemania, które zakłada że dłużnik utracił zdolność do wykonywania zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w spłatach przekracza trzy miesiące.

Niewypłacalność na skutek nadmiernego zadłużenia

Definicja ta stosowna jest wyłącznie do osób prawnych i tzw. ułomnych osób prawnych. Zgodnie z brzmieniem ustawy, dłużnik jest również niewypłacalny wtedy, kiedy zobowiązania przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający 24 miesiące. Ustawodawca przewidział także domniemanie. Zobowiązania przekraczają wartość posiadanego majątku, jeśli zgodnie z bilansem jego zobowiązania, z wyjątkiem rezerw na zobowiązania oraz zobowiązań wobec jednostek powiązanych, przekraczają wartość jego aktywów, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający 24 miesiące.

Adwokat

"Brak majątku po stronie niewypłacalnego przedsiębiorstwa nie zwalnia z obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości firmy w terminie"

Inne podstawy ogłoszenia upadłości przedsiębiorstwa

O ile stan niewypłacalności jest najistotniejszą determinantą w kontekście terminu do złożenia wniosku o upadłość, o tyle nie oznacza to, że jest jedyną przesłanką umożliwiającą ogłoszenie upadłości. Ustawa prawo upadłościowe przewiduje również inne kryteria. Wśród nich wymienia się m.in. majątek odpowiedniej wartości oraz wielość wierzycieli.

Majątek a upadłość

Sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania lub wystarcza jedynie na zaspokojenie tych kosztów. Należy też pamiętać, że zabezpieczenia ustanowione na majątku dłużnika w postaci hipoteki, zastawu i innych w znacznym stopniu obniżają szanse na ogłoszenie upadłości. W praktyce najbardziej pożądanym w perspektywie ogłoszenia upadłości jest gotówka lub środki zgromadzone na rachunku bankowym.

Wielość wierzycieli

Kolejnym z warunków jest wielość wierzycieli. Zasada ta wynika z art. 1 ustawy Prawo upadłościowe i wskazuje, że ustawa reguluje m.in. zasady wspólnego dochodzenia roszczeń wierzycieli od niewypłacalnych dłużników będących przedsiębiorcami. Stąd nie jest możliwe wszczęcie postępowania upadłościowego wobec dłużnika, który posiada tylko jednego wierzyciela - nawet jeśli przysługuje mu kilka wierzytelności z różnych tytułów.

Należy jednak pamiętać, że utrata zdolności spłaty jednego z zobowiązań w najbliższej perspektywie aktywuje kolejne zaległości. Sztuczne podtrzymywanie takiego stanu poprzez spłatę pozostałych zobowiązań kosztem jednego może wiązać się z ryzykiem ponoszenia odpowiedzialności karnej.

Konsekwencje niezłożenia wniosku o upadłość firmy

Brak wniosku o ogłoszenie upadłości firmy w terminie może skutkować m.in. odpowiedzialnością cywilną, czy karną, przedsiębiorcy lub członków organu odpowiadających za sprawy danego podmiotu.

Wśród negatywnych skutków zaniechania złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości można wymienić:

  • odpowiedzialność odszkodowawczą wynikającą z art. 21 ust. 3 Prawa upadłościowego;
  • odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. majątkiem osobistym za zobowiązania spółki na gruncie art. 299 Kodeksu spółek handlowych;
  • odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania podatkowe, co wynika z art. 116 Ordynacji podatkowej;
  • orzeczenie o zakazie prowadzenia działalności gospodarczej na okres od 1 roku do 10 lat, zgodnie z art. 373 ust. 1 Prawa upadłościowego.

Więcej na temat upadłości spółki z o.o.

Skutki ogłoszenia upadłości

Ogłoszenie upadłości firmy rodzi wiele określonych skutków w sferze majątkowej, czy zobowiązań, kwestii spadkowych lub małżeńskich ustrojów majątkowych. Obliguje również samego dłużnika do podjęcia odpowiednich czynności. Poniżej zostały wymienione jedynie wybrane aspekty.

Osoba upadłego

W momencie ogłoszenia upadłości firmy występuje konieczność wskazania oraz wydania majątku syndykowi. Obowiązek ten dotyczy także wszelkich dokumentów, które dotyczą działalności, majątku oraz rozliczeń upadłego. Dodatkowo, upadły lub organ go reprezentujący zobowiązany jest do udzielania syndykowi i sędziemu-komisarzowi wyjaśnień dotyczących swojego majątku.

Masa upadłości

Z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staję się tzw. masą upadłości. Służy ona temu, aby w drodze likwidacji, zaspokoić wierzycieli. Do masy upadłości wchodzą również aktywa, które upadły nabył w toku postępowania upadłościowego.

Ustawodawca przewiduje też możliwość wyłączenia określonego mienia z masy upadłości. Zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek.

Działalność gospodarcza a upadłość

Wraz z nowelizacją doszło do zmian w zakresie traktowania upadłego przedsiębiorcy, który prowadził jednoosobową działalność gospodarczą.  Z korzyścią dla upadłych będą oni mogli aplikować o wydanie środków na wynajem innego lokalu mieszkalnego na okres od roku do dwóch lat, jeśli w toku postępowania upadłościowego utracą faktycznie zamieszkiwaną nieruchomość. Dodatkowo procedura nakazuje prowadzenie postępowania w taki sposób, aby osoba fizyczna mogła liczyć na umorzenie zobowiązań niewykonanych w postępowaniu upadłościowym. Oznacza to, że upadły będzie mógł uzyskać automatyczne oddłużenie lub zostanie ustalony wobec tej osoby plan spłaty wierzycieli.

Potrzebujesz więcej informacji?

Skontaktuj się z nami: 58 380 26 56 lub sprawdź jak pomagamy!

Najnowsze wiadomości o upadłości firmy - Blog

Bankructwo, konsumenckie lub firmy? Co oznacza ogłoszenie bankructwa i jakie skutki wywołuje. Więcej w artykule.
Upadłość przedsiębiorcy 2020 różni się od tej, która występowała przed nowelizacją ustawy. Szczególnie w odniesieniu do osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Szczegóły w artykule!
O odpowiedzialności karnej, która może spotkać członków zarządu spółki z o.o. na skutek niezłożenia wniosku o upadłość.